NHỮNG LỄ HỘI ĐẬM SẮC DÂN GIAN Ở TÂY BẮC: LỄ GIẢI HẠN CỦA NGƯỜI TÀY

chợ Đồn (1)
Cũng hao hao như tín ngưỡng người Kinh, trong văn hóa tâm linh của cộng đồng người Tày ở Chợ Đồn – Bắc Kạn, văn hóa làm lễ “giải hạn” với nhang sạch tinh khiết, được coi là một nghi lễ văn hóa truyền thống đặc sắc, mang đậm tính chất tín ngưỡng của dân tộc. Không biết từ bao giờ, lễ cúng giải hạn là một phong tục đã xuất hiện từ rất lâu đời và ăn sâu vào tiềm thức cuộc sống của người Tày Chợ Đồn. Vậy nên, dù trải qua bao nhiêu thăng trầm của thời gian, nét đẹp văn hóa này vẫn được gìn giữ và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, với những sự thuần khiết và nguyên bản cho đến tận ngày nay.  
Sau dịp Tết Nguyên Đán của cả dân tộc Việt Nam, người Tày lại náo nức chuẩn bị lễ cúng giải hạn. Sở dĩ người Tày chọn thời điểm này, vì đây là thời điểm đẹp nhất của mùa xuân; khi mà cỏ cây, hoa lá trong rừng nở rộ, đâm chồi nảy lộc đón nhận tinh hoa trời đất. Cho nên, các gia đình người Tày muốn tìm các thầy then – thầy pụt, để làm lễ cúng giải hạn cho con cháu trong gia đình, nhằm xua đuổi tất cả những cái xấu, cầu mong một năm mới an lành, mùa màng bội thu.

miếu thổ công người tày

Trong quan niệm của người Tày, thầy then – thầy pụt là những người được cộng đồng tin tưởng vào khả năng nói chuyện, giao tiếp với những người đã khuất ở bên kia thế giới. Thông qua nhãn quan của họ, thế giới tâm linh người Tày hiện lên thật rõ ràng, rành mạch bao gồm cõi trời, cõi đất, và cõi nhân gian. Vì thầy then – thầy pụt là người đóng vai trò quan trọng trong buổi lễ cúng giải hạn, cho nên trước khi tổ chức lễ cúng, gia chủ phải tìm gặp thầy then – thầy pụt để nhờ họ tư vấn ngày lành cũng như lễ vật cần phải chuẩn bị. Đến ngày lễ cúng, gia chủ đi đón các thầy then – thầy pụt đến nhà như đã hẹn.  

bụt Tày

Để cho buổi lễ giải hạn diễn ra tốt đẹp, ngoài bàn thờ tổ tiên được lau chùi sạch sẽ để thắp nhang sạch tinh khiết, gia chủ phải chuẩn bị thêm hai mâm lễ. Một mâm lớn đặt ở sảnh giữa trong nhà dưới bàn thờ tổ tiên để cho thầy then – thầy pụt làm lễ. Mâm nhỏ hơn gọi là mâm hành khiến – là mâm lễ vật cho các quân binh nhà thầy then – thầy pụt đi lên thiên giới, để xin thiên đình tài lộc và ban phúc, cũng như đề đạt nguyện vọng của gia chủ với cõi trên. Các lễ vật trong mâm bao gồm một con gà luộc giữ lại đầy đủ bộ lòng, một gói xôi nếp, một chai rượu và một bát gạo để thầy then – thầy pụt thắp nhang sạch tinh khiết tiến hành buổi lễ giải hạn.

2010-6-07 HAT THEN - A2

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *